Negi –cebula japońska w Polsce


W roku 2001 podczas szkolenia w Japonii podziwiałem zafascynowany japońskie rolnictwo. Na północnej wyspie – Hokkaido mogłem obejrzeć uprawy warzyw, jakich w Europie nigdy nie widziałem. Bardzo zainteresowała mnie jedna z roślin – cebula japońska. Podczas wizyty w sklepie „wszystko za 100 yenów” zakupiłem kilka torebek nasion, które na wiosnę 2002 roku wysiałem do skrzynek na rozsadę. I tak się zaczęło. Uroda tej rośliny spowodowała, że w kolejnych latach powierzchnia uprawy systematycznie rośnie wraz z wiedzą na jej temat.

Botanika
Używając nazwy cebula japońska narażam się fachowcom od botaniki. Dla nich roślina, o której opowiadam to siedmiolatka. Ale spróbuję się wytłumaczyć dlaczego należałoby zróżnicować te nazwy. Siedmiolatkę większość plantatorów i handlowców postrzega jako młodą roślinę uprawianą głównie dla szczypioru. Negi – cebula japońska to ta sama roślina botaniczna ale uprawiana z rozsady dla wybielonej, długiej łodygi.
Łacińska nazwa botaniczna gatunku to allium fistulosum.
Roślina pochodzi z Azji (prawdopodobnie z Syberii) i jest znana i uprawiana w wielu regionach Azji, Europy, Ameryki Północnej nawet Nowej Zelandii. Jest rośliną wieloletnią uprawianą jako jednoroczna, bardzo łatwa w uprawie i rozmnażaniu oraz odporna na trudne warunki uprawy.
Większość dostępnych na rynku odmian to odmiany ustalone. Japończycy używają bardziej wyrównanych w cechach mieszańców heterozyjnych F1. W Europie dostępne są dobre holenderskie odmiany firmy Bejo Zaden – Parade i Performer. Japońskie odmiany pochodzą z wielu firm nasiennych. W Polsce można nabyć odmiany Ishikura oraz Koshigaya firmy Sakata Polska. Z uwagi na łatwość produkcji nasiennej ustalone odmiany mają umiarkowane ceny nasion.

Nazwy:
Siedmiolatka, szczypiorek (pol.),
Welsh onion, Green onion, Bunching onion, Spring onion, Japanese onion, Japanese leek (ang.),
 Tsong (chin.),  Negi (jap.)

Uprawa
W Japonii powszechnie stosuje się uprawę z rozsady. Rozsadę produkuje się w tunelach foliowych lub w gruncie a następnie ręcznie lub przy pomocy sadzarek sadzi w bruzdy przygotowane znacznikiem. W miarę wzrostu roślin ziemię z międzyrzędzi podsypuje się na nasady cebul aby wybielić „łodygę” czyli dolną część rośliny. Profesjonalne frezarki do gruntu pozwalają usypać wały do 60cm wysokości. Zbiór następuje w momencie, kiedy wybielona część rośliny osiąga od 15cm do 40cm. Rośliny zbiera się ręcznie lub specjalnymi kombajnami.
W Polsce można sadzenie rozsady rozłożyć na okres od marca do czerwca osiągając wydłużenie okresu podaży towaru.
W trakcie okresu wegetacji roślina nie wymaga wielu zabiegów uprawowych. Jest dość odporna na suszę i zachwaszczenie.

Choroby i szkodniki
Roślina cebuli japońskiej jest odporna na choroby ponieważ powierzchnia jej liści pokryta jest grubą warstwą wosku. Należy jednak uważać jesienią aby w ciepłe, wilgotne dni zabezpieczyć gęsto posadzone rośliny przed mączniakiem rzekomym cebuli.
Podobnie jak w innych cebulowych obecna jest uciążliwa choroba różowienia korzeni. Zmniejsza to wigor roślin w gorące lata jednak silny system korzeniowy zabezpiecza uprawę przed dużymi stratami w plonie.
Najgorszym wrogiem uprawy cebuli japońskiej jest wciornastek, który w ostatnich latach stanowi w Polsce wielki problem upraw warzyw. Powoduje on uszkodzenia młodych liści wysysając sok i powodując liczne białe plamy na liściach. Zwalczanie wciornastka wymaga stosowania preparatów chemicznych. Dla zachowania bezpieczeństwa konsumentów lepiej jest pogodzić się z uszkodzeniami roślin i nie stosować chemii.

Negi jako towar
Przygotowanie cebuli japońskiej do sprzedaży wymaga obcięcia korzeni i usunięcia najstarszych liści. Zbiór zaczynamy pod koniec lipca a kończymy przed dużymi mrozami.
Część roślin można zmagazynować w budynku (przechowalni) i oferować towar w okresie zimy. Rośliny pęczkujemy po 3-5 sztuk i oznaczamy etykietą. Tak przygotowany towar układamy w kartony po 10 pęczków i odwozimy do Hurtowni Warzyw Gminnej spółdzielni „S.Ch.” w Ozorkowie. Największym odbiorcą cebuli japońskiej jest sieć handlowa GEANT Polska. Dzięki temu można kupić naszą cebulę japońską w każdym mieście gdzie jest hipermarket tej sieci. Inni odbiorcy to również hipermarkety (SELGROS i LECLERC). Przemiła i profesjonalna restauracja japońska w Warszawie – INABA jest odbiorcą negi i naszym najlepszym konsultantem do spraw kulinarnych..

Negi jako potrawa.
Cebula japońska może być jedzona na surowo w surówkach i sałatkach. Bardzo dobrze nadaje się jako dodatek do pomidorów. Japończycy bardzo lubią kawałki negi opiec na grillu i jeść maczając w sosie sojowym. Oczywiście wrzucona do zupy lub sosu doskonale zastąpi zwykłą cebulę. Częścią użytkową jest dolna część rośliny oraz młode liście pokrojone w skośne plastry lub słupki. W gotowaniu lub smażeniu szybko mięknie więc nie traci wartości odżywczej. Trzeba polecać cebulę japońską do wszystkich potraw kuchni azjatyckiej ale jej zalety kulinarne powinno się wykorzystywać jak najczęściej.

Negi jako lekarstwo
Wartość odżywcza cebuli japońskiej jest zdecydowanie wyższa niż zwykłej cebuli. Wielką wartością jest zawartość flawonidów tj. aromatycznych substancji korzystnie oddziałujących na zdrowie człowieka (antybakteryjnie i antyrakowo). Badania dotyczące cebuli japońskiej oraz innych cebulowych prowadzi w Instytucie Warzywnictwa w Skierniewicach Pani
 dr. Teresa Kotlińska- wielki pasjonat promowania uprawy i spożycia warzyw cebulowych. Wiele gatunków i odmian można zobaczyć na poletkach, którymi opiekuje się Pani Teresa. Mam nadzieję, że będzie można wiele skorzystać z doświadczeń Instytutu promując tą ciekawą i pożyteczną roślinę.